29 ઑગસ્ટ, 2026 · 6 મિનિટ વાંચન
CAS વિશે ઘણા ટ્રેડરો હજુ કન્ફ્યુઝ છે, ને એમાં એમનો વાંક પણ નથી — ઓફિશિયલ સમજૂતીઓ જ અઘરી હોય છે. તો ચાલો, સાવ સાદી ભાષામાં સમજીએ, VWAP જેવા શબ્દો પહેલેથી ખબર છે એમ માની લીધા વગર.
CAS એટલે Closing Auction Session — ટ્રેડિંગ દિવસની છેલ્લી થોડી મિનિટો, જેનું એક જ કામ છે: શેરની ઓફિશિયલ ક્લોઝિંગ કિંમત નક્કી કરવી. બાકીનો આખો દિવસ સાવ સામાન્ય રીતે ચાલે છે. CAS ફક્ત છેલ્લા થોડા ભાગને જ અડે છે.
જૂની સિસ્ટમમાં એક ખરેખરી નબળાઈ હતી. શેરની ક્લોઝિંગ કિંમત પહેલાં ફક્ત છેલ્લા 30 મિનિટના ટ્રેડની સરેરાશ હતી. શાંત દિવસે આને હલાવવું સહેલું હતું — છેલ્લી ઘડીએ ઘણા ઓર્ડર મૂકી દો, ને ક્લોઝિંગ કિંમત ખસી જાય, ભલે કંપનીમાં ખરેખર કંઈ બદલાયું ન હોય. આને "marking the close" કહે છે.
આ મહત્વનું એટલા માટે છે કે એ એક આંકડો ઈન્ડેક્સની ગણતરી, ડેરિવેટિવ્ઝના સેટલમેન્ટ, ને મ્યુચ્યુઅલ ફંડની એ દિવસની વેલ્યુ — બધામાં વપરાય છે. CAS એટલા માટે લાવવામાં આવ્યું કે આ આંકડા સાથે રમત કરવી અઘરી બને.
CAS 20 મિનિટ ચાલે છે, 3:15 થી 3:35, ને એમાં તમારે કંઈ ખાસ કરવાનું નથી હોતું. શરૂઆતમાં એક્સચેન્જ એક રેફરન્સ કિંમત નક્કી કરે છે — 3:00 થી 3:15 વાગ્યાના ટ્રેડની સરેરાશ. 3:20 થી 3:25 વાગ્યા સુધી તમે સામાન્ય ઓર્ડર મૂકી શકો, માર્કેટ હોય કે લિમિટ. 3:25 પછી ફક્ત લિમિટ ઓર્ડર જ ચાલે, ને અહીં એક હોંશિયાર ટ્વિસ્ટ છે: આ વિન્ડો કોઈ ફિક્સ ટાઈમે બંધ નથી થતી. તે 3:28 થી 3:30 વચ્ચે ગમે ત્યારે, રેન્ડમલી બંધ થાય છે, જેથી કોઈ છેલ્લી સેકન્ડે ઓર્ડર ટાઈમ ન કરી શકે. સ્ટોપ-લોસ કે આઈસબર્ગ ઓર્ડર આમાં ચાલતા જ નથી — ફક્ત સીધા લિમિટ ને માર્કેટ ઓર્ડર.
3:35 સુધીમાં એક્સચેન્જ બધું મેચ કરીને એક કિંમત પર પહોંચે છે — જે કિંમતે સૌથી વધુ શેરનો સોદો થઈ શકે, ને એ રેફરન્સ કિંમતથી 3% થી વધુ આઘીપાછી ન હોય — ને એ જ તમારી ઓફિશિયલ ક્લોઝિંગ કિંમત. ટ્રેડિંગ ત્યાં જ પૂરું નથી થતું; 3:50 સુધી થોડો વિરામ રહે છે, ને પછી પોસ્ટ-ક્લોઝ સેશન રોજની જેમ 4 વાગ્યા સુધી ચાલે છે.
દરેક શેરમાં આ નથી હોતું — ફક્ત જેમાં F&O કોન્ટ્રાક્ટ હોય એમાં જ, જેને NSE "Phase I" કહે છે, મતલબ આગળ જતાં યાદી વધી પણ શકે. બાકીના શેર હજુય જૂની રીતે જ ક્લોઝ થાય છે, છેલ્લા 30 મિનિટની સરેરાશ પર. ને જો આ પહેલાં ક્યારેય સાંભળ્યું ન હોય, તો એમાં તમારો વાંક નથી — CAS પોતે 2026 માં જ આવ્યું છે.
જો તમે SIP ચલાવો છો કે લાંબા ગાળા માટે શેર રાખો છો, તો આનાથી તમારા દિવસમાં કંઈ ફરક નથી પડતો. ઘડિયાળ સામે જોવાની જરૂર નથી. હા, જો તમે માર્કેટ બંધ થવાની છેલ્લી અડધી કલાકમાં ઓર્ડર મૂકતા હો, તો જ આ ધ્યાનમાં રાખવા જેવું છે.
શરૂઆતની મૂંઝવણ પછી થોડા બ્રોકરોએ SEBI ને CAS પાછું ખેંચી લેવા કહ્યું હતું. SEBI ના ચેરમેન તુહિન કાંતા પાંડેએ ઓગસ્ટ 2026 માં આનો સ્પષ્ટ જવાબ આપી દીધો: "CAS ચોક્કસ રહેવાનું જ છે," તેમણે કહ્યું — ફીડબેક પ્રમાણે નાની-મોટી ખામીઓ સુધારાતી રહેશે, પણ સિસ્ટમ પોતે ક્યાંય જવાની નથી.
આનાથી તમારે રોજ કેવી રીતે રોકાણ કરવું એમાં કંઈ બદલાતું નથી. બસ, એ જાણવું ઉપયોગી છે કે એ ક્લોઝિંગ કિંમત ખરેખર શું છે — ને એ કોઈ કામચલાઉ નિયમ નથી જે આગલા ક્વાર્ટરમાં ગાયબ થઈ જાય.
લેખક વિશે
Co-Founder | Research & Investment
B.E. in Civil Engineering · M.B.A. in Finance · NISM-certified Research Analyst · NISM-certified Equity Derivatives
With a passion for financial markets spanning more than a decade, Aditya's work is centred around understanding businesses, markets, and the sectors in which they operate. He believes that meaningful wealth creation is built over the long term through disciplined investing, continuous learning, and informed decision-making. His primary focus is equity and sector-specific research — he continuously studies companies, industries, and market trends, with this research forming an important part of the stock and mutual fund selection process at Vision Investment.
“Good investing begins with good research — and good research never stops.”
સહ-સ્થાપક
Co-Founder | Mutual Funds, Insurance & Taxation
B.Com. in Taxation · LL.B. · NISM-certified Equity Derivatives · AMFI-certified Mutual Fund Distributor
With more than a decade of interest and experience in financial markets, Dip brings a complementary perspective to Vision Investment, combining investment knowledge with a strong understanding of taxation, mutual funds, and insurance. He has been involved in GST-related matters since the introduction of GST in India, developing practical experience in the evolving tax and compliance environment. His primary areas of focus are mutual fund investments, insurance solutions, and taxation-related matters — helping clients understand the financial and tax implications of their decisions.
“The right financial decision is not only about returns — it is about understanding the complete picture.”
