24 ઑગસ્ટ, 2026 · 5 મિનિટ વાંચન
આ વર્ષે તમારું ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરવાની છેલ્લી તારીખ 31 ઓગસ્ટ 2026 છે. જો હજી શરૂ ન કર્યું હોય તો એ લાગે છે તેના કરતાં નજીક છે. અહીં તેની બંને બાજુ આવરી લીધી છે: તે પહેલાં ફાઇલ કરવા માટે ખરેખર શું જોઈએ, અને છેલ્લી તારીખ પછી ફાઇલ કરવું પડે તો શું બદલાય છે.
નોકરીદાતા તરફથી મળતા Form 16 ઉપરાંત, જે દસ્તાવેજ ખરેખર તમારા રિટર્નને બદલે છે તે એ છે જે લોકો છેલ્લી ઘડી સુધી ભેગા કરવાનું ભૂલી જાય છે: વર્ષ દરમિયાન કંઈ ખરીદ્યું કે વેચ્યું હોય તો બ્રોકર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ફોલિયોના કેપિટલ ગેઇન સ્ટેટમેન્ટ, બેંક અને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટના વ્યાજ પ્રમાણપત્રો, 80C કે 80D હેઠળ કપાત માગતા હો તો જીવન અને આરોગ્ય વીમાના પ્રીમિયમ પહોંચ, અને તમારું આધાર-PAN લિન્ક સ્ટેટસ, કારણ કે લિન્ક ન થયેલો PAN આખી ફાઇલિંગ અટકાવી શકે છે.
જો તમે અમારા દ્વારા SIP, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કે ડિમેટ ખાતામાં રોકાણ કર્યું હોય, તો કેપિટલ ગેઇન અને ડિવિડન્ડ સ્ટેટમેન્ટ અમારી પાસે પહેલેથી હોય છે. અન્યથા એ જ સામાન્ય રીતે સૌથી વધુ સમય માગી લેતો દસ્તાવેજ હોય છે.
નિયત તારીખ પછી ફાઇલ થયેલું રિટર્ન વિલંબિત રિટર્ન કહેવાય, જે કલમ 139(4) હેઠળ ફાઇલ થાય છે. તે હજી માન્ય છે, પણ મફત નથી. કલમ 234F હેઠળ મોડી ફી લાગે છે (ચોક્કસ રકમ તમારી આવકના સ્તર પર આધાર રાખે છે), મૂળ નિયત તારીખથી બાકી ટેક્સ પર કલમ 234A હેઠળ વ્યાજ ચઢે છે, અને જો તમારે ધંધાકીય કે કેપિટલ નુકસાન ભવિષ્યના નફા સામે સરભર કરવા આગળ લઈ જવું હોય, તો વિલંબિત રિટર્નમાં મોટા ભાગની નુકસાન શ્રેણીઓ માટે એ હક સામાન્ય રીતે જતો રહે છે.
જો તમે તારીખ ચૂકી જ જાઓ, તો આ કંઈ ફાઇલિંગ સાવ ટાળી દેવાનું કારણ નથી. ન ફાઇલ થયેલું રિટર્ન સમય જતાં વિલંબિત રિટર્ન કરતાં વધુ મુશ્કેલી ઊભી કરે છે, જેમાં લોન અરજી, વિઝા પ્રક્રિયા અને સ્ક્રૂટિની જોખમની ગૂંચ સામેલ છે. મોડું ફાઇલ કરવાની કિંમત ખરી છે પણ નિશ્ચિત છે. બિલકુલ ફાઇલ ન કરવાની કિંમત વધતી જ રહે છે.
ઇક્વિટી અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાંથી થતા કેપિટલ ગેઇન પર ટેક્સ, તમે કેટલો સમય રાખ્યા અને કઈ સંપત્તિ પ્રકાર છે તેના પર અલગ અલગ રીતે લાગે છે. અને જો તમે સક્રિય રીતે રોકાણ પણ કરતા હો, તો આ વર્ષનું રિટર્ન ઘણી વાર ફક્ત નોંધવાનો આંકડો નહીં, પણ આવતા વર્ષ માટે ગોઠવવા જેવું કંઈક બતાવે છે. એટલે અમે ટેક્સ ફાઇલિંગને વર્ષમાં એક વાર અલગથી સોંપવાના ફોર્મ તરીકે જોવાને બદલે, તમારા રોકાણ અને વીમો સંભાળતા એ જ સંબંધના ભાગ તરીકે આ વાત કરવાનું પસંદ કરીએ છીએ.
તમે વહેલા તૈયાર થાઓ કે અત્યારે વિલંબિત રિટર્ન ફાઇલ કરો, સૌથી ઝડપી રસ્તો એ છે કે શરૂ કરતાં પહેલાં ખરા દસ્તાવેજ એક જગ્યાએ હોય. અને જો તમારું કોઈ રોકાણ કે વીમો પહેલેથી અમારી પાસે હોય, તો એ ભાગ મોટે ભાગે તમારા માટે થઈ ગયેલો હોય છે.
લેખક વિશે
Co-Founder | Mutual Funds, Insurance & Taxation
B.Com. in Taxation · LL.B. · NISM-certified Equity Derivatives · AMFI-certified Mutual Fund Distributor
With more than a decade of interest and experience in financial markets, Dip brings a complementary perspective to Vision Investment, combining investment knowledge with a strong understanding of taxation, mutual funds, and insurance. He has been involved in GST-related matters since the introduction of GST in India, developing practical experience in the evolving tax and compliance environment. His primary areas of focus are mutual fund investments, insurance solutions, and taxation-related matters — helping clients understand the financial and tax implications of their decisions.
“The right financial decision is not only about returns — it is about understanding the complete picture.”
સહ-સ્થાપક
Co-Founder | Research & Investment
B.E. in Civil Engineering · M.B.A. in Finance · NISM-certified Research Analyst · NISM-certified Equity Derivatives
With a passion for financial markets spanning more than a decade, Aditya's work is centred around understanding businesses, markets, and the sectors in which they operate. He believes that meaningful wealth creation is built over the long term through disciplined investing, continuous learning, and informed decision-making. His primary focus is equity and sector-specific research — he continuously studies companies, industries, and market trends, with this research forming an important part of the stock and mutual fund selection process at Vision Investment.
“Good investing begins with good research — and good research never stops.”
